Pasza dla kur niosek - co naprawdę powinno się w niej znaleźć?

Dobrze zbilansowana pasza dla kur niosek ma ogromny wpływ na zdrowie, kondycję i nośność ptaków. Hodowcy drobiu dzielą się na tych, którzy wybierają gotowe mieszanki oraz tych, którzy wolą samodzielnie przygotowywać paszę z dostępnych zbóż i dodatków. Gotowa pasza dla kur zawiera już idealne proporcje węglowodanów, białka, wapnia, fosforu, minerałów, witamin i aminokwasów. Przygotowując domową paszę dla kur niosek, również musimy o to zadbać – zbilansowana dieta wymaga precyzji i ziarno nie może być podawane „na oko”. Sama mieszanka pszenicy i kukurydzy nie jest pełnoporcjową paszą dla niosek. W tym artykule wyjaśniamy, jakie składniki są najważniejsze, w jakich proporcjach je łączyć, na co zwrócić uwagę podczas przygotowywania mieszanki oraz czy naprawdę warto mieszać paszę samemu.

Prawidłowo skomponowana domowa mieszanka paszowa dla kur musi pokrywać całkowite zapotrzebowanie organizmu ptaków na energię oraz kluczowe składniki odżywcze. Aby dobrać odpowiednie proporcje, warto pamiętać, że potrzeby pokarmowe drobiu różnią się w zależności od wieku, rasy, wagi, a także wielkości dziennego pobrania paszy czy pory roku. Warto zaznaczyć, że poziom białka w gotowych paszach dla kur wynoszący bardzo często 16 % jest to często za mało, ważne są również zawarte w nim aminokwasy. Nioska potrzebuje konkretnych aminokwasów egzogennych, których jej organizm nie potrafi wytworzyć samodzielnie. Poniżej przedstawiamy zestawienie najważniejszych składników odżywczych, których nie może zabraknąć w diecie kur. Podane wartości w widełkach są orientacyjne i powinny być dostosowane do wieku oraz typu użytkowego niosek, tj. najwyższe wartości dla niosek przy największej nieśności.

Mieszanie domowej paszy dla kur opiera się na prostym podziale na 5 kluczowych grup składników. Każda z nich pełni inną rolę w organiźmie ptaków, a ich odpowiednie połączenie gwarantuje zdrowie i witalność całego stada. Samodzielna produkcja paszy w gospodarstwie wymaga ogromnej precyzji, aby stworzyć wartościowy produkt, jakim jest pasza dla kur niosek. Podstawą żywienia jest śruta zbożowa (pszenica, kukurydza, jęczmień), która dostarcza niezbędnej energii. Aby zwiększyć strawność i przyswajalność składników, ziarno najlepiej rozdrobnić w śrutowniku. Całe ziarna są trudniej trawione, a kury mają tendencję do ich wybierania. Rozdrobnione ziarno jest lepiej pobierane, trawione, a kury z łatwościa pobierają niezbędne składniki odżywcze w nich zawarte. Odpowiednio rozdrobniona śruta dla kur umożliwia równomierne wymieszanie wszystkich komponentów (w tym witamin i minerałów), dzięki czemu ptaki pobierają wszystkie skłądniki w każdym kęsie.

Energetyczne składniki paszy stanowią największy udział w dziennej dawce pokarmowej. To z nich kury nioski czerpią siłę do codziennego funkcjonowania, utrzymania ciepła ciała oraz do produkcji jaj.

• Kukurydza dla kur – posiada najwyższą w porównaniu z innymi zbożami wartość energetyczną, w 1 kg jest aż 14,5 MJ energii! Zwiera ok. 10 % bałka ogólnego, jest niestety uboga w ważne aminokwasy tj. lizynę i metioninę. Zawiera naturalne barwniki (karotenoidy), które nadają żółtkom piękny, intensywny kolor. Trzeba uważać, ponieważ duże ilości kukurydzy mogą tuczyć ptaki,
• Pszenica dla kur – najczęściej stosowane ziarno i najchętniej spożywane przez kury. Jest chętnie zjadana, bogata w energię i lekko strawna, a przy tym zawiera więcej białka niż kukurydza. Przy podawaniu ptakom najlepiej ją rozdrobnić.  W 1 kg pszenicy jest średnio 12,3 MJ energii metabolicznej. Zawartość białka średnio wynosi 12 %,
• Jęczmień dla kur – zboże uzupełniające, posiada mniejszą wartość energetyczną niż pszenica i kukurydza. jednak ze względu na zawartość włókna i substancji antyodżywczych należy podawać je w umiarkowanych ilościach max. 10% porcji całej mieszanki, najlepiej w postaci śrutowanej. Duże ilości jęczmienia w paszy skutkuje wodnistymi odchodami ptaków, co powoduje zawilgocenie ściółki,
• Pszenżyto dla kur – wartościowe połączenie zalet pszenicy i żyta. Stanowi ekonomiczny dodatek energetyczny, w diecie kur może stanowić jedynie dodatek w ilości max. 12 %,
• Otręby pszenne dla kur - zawierają dużo włókna (ok. 9 %) i więcej białka niż pszenica (15 %). Posiadają również dużo składników mineralnych i witamin z gruby B. Duże ilości w paszy mogą wywoływać biegunkę (powyżej 15 %).

Białko to kluczowy budulec mięśni, piór, a przede wszystkim samego jaja. Wybór odpowiednich składników białkowych w paszy decyduje o wydajności i zdrowiu niosek. Zboża same w sobie nie pokrywają zapotrzebowania drobiu na aminokwasy, dlatego bez odpowiedniego dodatku białkowego spada nieśność kur niosek oraz w powodu niewystarczającej ilości białka w diecie kury wyskubują sobie pióra.

• Śruta sojowa dla kur - posiada najwyższą zawartość białka pochodzenia roślinnego, w zależności od rodzaju różni się jego poziomem między 42 - 48 %. Śruta sojowa zawiera białko, które jest bogate w aminokwasy egzogenne, w tym lizyny, oprócz metioniny. Śrut sojowy jest strawny oraz smaczny - chętnie zjadany przez kury. Dodawana do mieszanek zazwyczaj w ilości ok. 22 %,
• Śruta rzepakowa - zaiwera ok. 35 % białka i jest śrutą pochodzenia krajowego - alternatywa do zagranicznej soi, ale zawiera mniej białka i jest mniej strawna. Zawiera natomiast wysoką zawartość aminokwasów tj. metionina i cystyna - niezbędne do pięknego upierzenia, tworzenia skorupy oraz wnętrza jaja,
• Śruta słonecznikowa dla kur - produkt importowany, posiada ok. 32 % białka bogatego w lizynę i metioninę. Ze względu na wysoką zawartość włókna surowego (17-18%) jego ilość w mieszance musi być ograniczona (do 10%), w innym przypadku ptaki będą nabywać biegunek,
• Groch dla kur - tradycyjna roślina strączkowa o zawartości białka na poziomie 20-24%, jednak brakuje mu cennych aminokwasów tj. metioniny, dlatego nie może być jedynym źródłem białka w diecie ptaków,
• Bobik dla kur - wysokobiałkowa roślina strączkowa (zawiera 26-30% białka), niestety zawiera substancje antyżywieniowe tj. taniny i alkaloidy, które mogą ograniczać pobieranie paszy, dlatego bobik w żywieniu drobiu powinien być dawkowany z umiarem,
• Łubin dla kur - wysokobiałkowy produkt białkowy (ok. 30-40%) pochodzenia krajowego. Jak łubin dla kur? Bardzo ważne, aby wybierać dla kur słodkie odmiany łubinu - o niskiej zawartości alkaloidów, łubin gorzki zawiera duże ilości tych toskycznych związków i mogą prowadzić do zatrucia ptaków.

Minerały dla kur to fundament, od którego zależy nie tylko zdrowie układu kostnego, ale również produkcja jaj o idealnej, twardej skorupie. Kura nioska zużywa ogromne ilości wapnia – budowa jednej skorupy wymaga pobrania z organizmu około 2 gramów wapnia. Jeśli w paszy zabraknie wapnia lub proporcje zostaną zaburzone, ptak szybko zacznie czerpać go własnych kości, co prowadzi do osteoporozy, paraliżu klatki piersiowej, a przede wszystkim do znoszenia jaj o cienkiej, miękkiej skorupie lub całkowicie jej pozbawionych. Oprócz wapnia w diecie ptaków nie może zabraknąć jeszcze markoelementów tj. P i Na. Źródłem tych minerałów w domowych mieszankach mogą być gotowe dodatki mineralno-witaminowe, ale warto sięgnąć po ich naturalne źródła:

• Kreda pastewna dla kur - otrzymywana z kredy kopalnej po odseparowaniu zanieczyszczeń. To najważniejszy składnik dobrze przyswajalnego pwania o zawartości 40 %. Kreda pastewna dla kur niosek musi być uzupełniania dodatkowo w każdej mieszance. Największe zapotrzebowanie na wapń to okres nieśności, ponieważ węglan wapnia to najważniejszy składnik skorupy. Kurom najlepiej podawać kredę w postaci gruboziarnistej, która charakteryzuje się przesłużonym wchłanianiem wapnia. Kreda pastewna dla kur dawkowanie: 4 - 6g na kurę, a w szczycie nieśności nawet do 10g na kurę nioskę. 
• Muszle dla kur - niezastąpione źródło węglanu wapnia. Muszle morskie dla kur rozpuszczają się znacznie wolniej w układzie pokarmowym ptaków, dzięki czemu uwalniają wapń stopniowo, również w nocy, chroniąc przed niedoborami i gwarantując mocną skorupę jaja,
• Fosforan paszowy - stosowane najczęściej fosforany jedno- i dwuwapniowe, dostarczając wysoce przyswajalnego fosforu, który odpowiada za prawidłowy metabolizm, gospodarkę energetyczną oraz budowę kośćca. Uwaga! Nie można dawkować minerałów na oko! Stosunek wapnia do fosforu powininen wynosić ok. 10:1. Nadmiar fosforu może blokować wchłanianie wapnia, jego niedobór również,
• Sól pastewna - sól dla kur niosek odpowiada za prawidłową gospodarke wodno-elektrolitową, ciśnienie osmotyczne krwi, funkcjonowanie układu nerwowego oraz stymuluje wydzielanie soków trawiennych - poprawiając apetyt i wykorzystanie paszy. Sól dla kur niosek podaje się w bardzo małych ilościach tj. 0,2-0,4% w całej mieszance, nadmiar może być toksyczny.

Witaminy dla kur i mikroelementy (tj. cynk, mangan, żelazo, miedź, selen) mimo, że stanowią bardzo mały procent zawartości całej mieszanki, to odpowiadają za wiele ważnych procesów w organiźmie ptaków, a ich niedobory prowadzą do nieprawidłowego rozwoju i funkcjonowania ptaków,  spadku ich nieśności, a u młodych ptaków do krzywicy. Witaminy dla kur niosek odpowiadają za prawidłowy metabolizm, odporność stada, piękne i zdrowe upierzenie, nieśność. W przydomowym żywieniu kur niosek stosuje się gotowe premiksy witaminowe oraz dodatki paszowe naturalne.

• Witaminy dla kur w postaci gotowych premiksów - wygodna i bezpieczna forma hodowli kur. Gotowe mieszanki witaminowe zawierają precyzyjne ilości poszczególnych witamin oraz mikroelementów, dodając je do paszy lub wody w określonych proporcjach podanych przez producenta, zapewniając ptakom odpowiednie ilości tych składników,
• Naturalne źródła witamin - jako uzupełnienie diety kur warto stosować naturalne dodatki, które nie tylko dostarczają witamin i mikroelementów, ale również poprawiają smak paszy oraz zachęcają do jej spożycia:
  • Susz z zielonek dla kur - głównie pokrzywa i lucerna. Susz z pokrzywy dla kur oraz susz z lucerny dla kur to prawdziwa bomba witaminowa - bogata w witaminę A, witaminę C, K oraz żelazo. Suszona pokrzywa dla kur dodatkowo wzmacnia odporność i poprawia intensywne wybarwienie żółtek. W sezonie oczywiście warto podawać ptakom świeże zielonki,
  • Warzywa dla kur - jakie warzywa dla kur? Marchew, buraki, dynia - dostarczają naturalnych karotenoidów oraz witamin z grupy B. Warzywa kapustne to bogactwo witaminy C i witamin z grupy B, siarki i minerałów. Piniata z kapusty to doskonała forma zajęcia dla kur. Kapusta kiszona dla kur zakwaszają treści żołądkowe, stymulują apetyt, poprawiają trawienie i są naturalnym probiotykiem wspierającym odporność stada. Warzywa liściaste tj. szpinak, suszona pietruszka dla kur natka oraz botwinka - dostarczają żelazo, chlorofil oraz witaminy K oraz A. Gotowane ziemniaki dla kur to tani i szeroko dostępny komponent paszy, ale należy podawać tylko gotowane najlepiej po wymieszaniu ze śrutą - tzw. mokra pasza, która jest wysokoenergetyczna, najlepsza na jesień i zimę,
  • Drożdże paszowe - doskonałe źródło witamin z grupy B oraz łatwo przyswajalnego białka, które korzystnie wpływa na trawienie i witalnośc kur.

Białka zbudowane są z mniejszych cegiełek - aminokwasów. Kura nioska potrzebuje do budowania mięsni, piór oraz białka jajka konkretnych aminokwasów tzw. egzogennych - takich, których jej organizm nie potrafi sam tworzyć i mogą być dostarczone tylko w pożywieniu. Nie każde białko posiada te aminokwasy, dlatego też nie każdy produkt białkowy jest odpowiedni dla kur, nawet ten z wysoką zawartością białka. W diecie kur niosek najważniejsze są aminokwasy:

• Metionina - najważniejszy aminokwas dla drobiu, odpowiada za nieśność, wielkość jaj oraz pięknego upierzenia. Niedobór metioniny prowadzi do spadku produkcji jaj, a także do skubania piór przez kury - kanibalizm. Pszenica oraz jęczmień są ubogie w metioninę, dlatego trzeba ją uzupełnić podawając np. drożdże paszowe, śrutę słonecznikową oraz sojową,
• Lizyna - drugi ważny aminokwas egzogenny w diecie ptaków, niezbędny do prawidłowego wzrostu ptaków oraz budowy mięśniowej. Na pierwszym miejscu pod ilością zawartości lizyny jest śruta sojowa, następnie groch oraz bobik - te z kolei są ubogie w metioninę, a także drożdże paszowe i śruta słonecznikowa.